ฝูเจี้ยนปรับปรุงแม่น้ำในเมือง เปิดพื้นที่ให้ประชาชนสนุกกับกิจกรรมทางน้ำได้อย่างอิสระ

ประชาชนว่ายน้ำเล่นที่สวนน้ำซื่อหัว (ภาพโดย เฉิน อันข่าย)

สายน้ำระยิบระยับ เสียงหัวเราะดังเป็นระยะ ภายในลำธารของสวนน้ำซื่อหัว เมืองผูเถียน มณฑลฝูเจี้ยน เต็มไปด้วยผู้ที่ชื่นชอบการว่ายน้ำ ทั้งมือใหม่ที่กำลังหัดว่ายโดยเกาะห่วงยาง และครอบครัวที่ลงเล่นน้ำเพื่อพักผ่อน

“ลูกของฉันเริ่มหัดว่ายน้ำตั้งแต่อายุ 7-8 ขวบ ก่อนหน้านี้เราไปว่ายกันที่สระว่ายน้ำในตัวเมืองมาตลอด แต่ในช่วงสองปีที่ผ่านมา ลูกชอบว่ายน้ำในลำธารมากกว่า เพราะน้ำสะอาดและได้ประสบการณ์ที่ดี” นางเฉิน ชาวเมืองผูเถียน ซึ่งมักพาลูกชายมาที่นี่เป็นประจำ กล่าว

แตกต่างจากแม่น้ำในเมืองหลายแห่งที่ผู้คนเข้าถึงได้ยาก ลำน้ำแห่งนี้เปิดโอกาสให้ประชาชนลงสัมผัสน้ำได้อย่างใกล้ชิด แล้วพื้นที่เล่นน้ำกลางเมืองเช่นนี้เกิดขึ้นได้อย่างไร?

เบื้องหลังการเปลี่ยนลำน้ำให้กลายเป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจ คือการจัดการและฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมที่ดำเนินไปอย่างต่อเนื่อง แม้หลายขั้นตอนจะไม่ปรากฏให้เห็นโดยตรงก็ตาม

“เมื่อก่อนคุณภาพน้ำไม่ดี จนไม่เคยคิดเลยว่าจะมีวันที่ลงเล่นน้ำได้” ในปี 2022 เมืองผูเถียนเริ่มโครงการขุดลอกตะกอนในลำธารซื่อหัว โดยใช้เวลาเพียง 18 วันก็สามารถปรับปรุงจุดระบายน้ำเสียทั้งหมดที่ไหลลงสู่ลำธารให้เป็นไปตามข้อกำหนด ดำเนินการขุดลอกแล้วเสร็จและปล่อยน้ำกลับเข้าสู่ลำธาร ส่งผลให้คุณภาพน้ำฟื้นตัวขึ้นมาอยู่ในระดับชั้น II ตามมาตรฐานคุณภาพน้ำผิวดินของจีน

ในปี 2025 กลุ่มบริษัทสวนสาธารณะเมืองผูเถียนได้ดำเนินการขุดลอกและปรับปรุงลำธารอีกครั้ง ครอบคลุมพื้นที่ผิวน้ำ 205,000 ตารางเมตร และลำน้ำยาว 4.3 กิโลเมตร พร้อมเร่งวางระบบท่อให้แล้วเสร็จควบคู่กัน

ผู้รับผิดชอบโครงการเปิดเผยว่า การฟื้นฟูครั้งนี้ใช้วิธีเชิงนิเวศที่เรียกว่า “ระบายน้ำออกจากแอ่งเพื่อขุดลอก ขนตะกอนออกนอกพื้นที่ และนำกรวดกลับมาปูท้องลำน้ำ” โดยนอกจากจะปรับพื้นที่ลำน้ำยาว 2 กิโลเมตรและท้องลำน้ำขนาด 120,000 ตารางเมตรให้สะอาดและเรียบสม่ำเสมอแล้ว ยังขุดลอกตะกอนออกได้ประมาณ 20,000 ลูกบาศก์เมตร

ผู้รับผิดชอบจากกลุ่มบริษัทฯ ระบุว่า การจัดการตะกอนจากลำน้ำมักเป็นปัญหาที่มองไม่เห็นแต่สร้างความยุ่งยากให้กับงานปรับปรุงและฟื้นฟู เช่น พื้นที่รองรับตะกอนที่ได้มาตรฐานมีไม่เพียงพอ การขนย้ายในระยะใกล้อาจทำให้โคลนเหลวรั่วไหลและก่อมลพิษซ้ำตามเส้นทาง ขณะที่กระบวนการรีดน้ำและทำให้ตะกอนแข็งตัวมีต้นทุนสูงและใช้เวลานาน ทำให้การจัดการตะกอนปริมาณมากเป็นไปได้ยากและส่งผลให้การก่อสร้างล่าช้า

ผูเถียนจึงใช้มาตรการป้องกันมลพิษตลอดกระบวนการ รถขนส่งทุกคันต้องปิดคลุมมิดชิด มีการฉีดน้ำและทำความสะอาดเส้นทางก่อสร้างอย่างต่อเนื่อง รวมถึงจัดให้มีบ่อพักตะกอนในพื้นที่ปฏิบัติงาน ส่วนน้ำเสียจากการก่อสร้างจะผ่านการตกตะกอนจนได้มาตรฐานก่อนปล่อยกลับสู่ลำน้ำ เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำโคลนถูกระบายลงสู่แหล่งน้ำโดยตรง

การขุดลอกตะกอนทั่วทั้งพื้นที่ช่วยกำจัดมลพิษสะสมที่ก้นลำน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ และแก้ไขปัญหาที่พบได้บ่อย เช่น ปริมาณฟอสฟอรัสรวมและสารอินทรีย์ในน้ำสูงเกินมาตรฐาน

การฟื้นฟูลำน้ำครั้งแล้วครั้งเล่าช่วยเพิ่มความสามารถในการฟอกตัวเองตามธรรมชาติของแหล่งน้ำ ทำให้ภูมิทัศน์ของลำธารซื่อหัวกลับมามีสายน้ำใสและทัศนียภาพเขียวชอุ่ม จนกลายเป็น “สระว่ายน้ำธรรมชาติ” กลางเมืองอย่างที่เห็นในปัจจุบัน

เมื่อคุณภาพน้ำของลำธารซื่อหัวดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด ประชาชนก็เริ่มมีความคาดหวังใหม่ว่า ลำน้ำที่ไหลผ่านเมืองจะไม่เพียงสวยงามน่ามอง แต่ยังสามารถใช้เล่นน้ำและทำกิจกรรมนันทนาการได้ด้วยหรือไม่?

คำตอบจากกลุ่มบริษัทสวนสาธารณะเมืองผูเถียนคือ “จัดให้!”

การเปลี่ยนลำน้ำให้เป็นสวนสนุกทางน้ำกลางแจ้งต้องให้ความสำคัญกับความปลอดภัยเป็นอันดับแรก หน่วยงานที่รับผิดชอบจึงปรับปรุงจุดลงเล่นน้ำให้ได้มาตรฐาน พร้อมปูกรวดบริเวณท้องลำน้ำ นอกจากนี้ ยังสร้างห้องอาบน้ำฟรีและตู้เก็บสัมภาระอัจฉริยะภายในสวนน้ำซื่อหัว โดยมีจุดอาบน้ำสำหรับชายและหญิงรวม 38 จุด

ผู้รับผิดชอบกล่าวเสริมว่า “เรายังร่วมมือกับทีมกู้ภัยสู่กวง เพื่อให้ประชาชนสนุกกับการเล่นน้ำในลำธารได้อย่างเต็มที่และปลอดภัย”

ผูเถียนปรับปรุงพื้นที่ริมน้ำด้วยการฟื้นฟูตลิ่งเชิงนิเวศและขุดลอกลำน้ำ เพื่อฟื้นคืนทัศนียภาพเมืองแห่งสายน้ำ (ภาพ: หลิน อิ๋ง / People's Daily Online)

“ปลอดภัย สะอาด สบายใจ” คือคำสรุปสั้น ๆ จากผู้ชื่นชอบการว่ายน้ำรายหนึ่ง ซึ่งบอกเล่าประสบการณ์ที่ได้รับจากสถานที่แห่งนี้

การฟื้นฟูระบบนิเวศตลอดลุ่มน้ำของผูเถียนเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวาง และความสุขจากการใช้ชีวิตร่วมกับสายน้ำของชาวเมืองก็ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงลำธารช่วงเดียว

หากเดินจากสวนน้ำซื่อหัวขึ้นไปทางต้นน้ำ จะพบกับพื้นที่ริมน้ำภายในสวนสาธารณะเชิงธรรมชาติซื่อหัว ซึ่งมีแนวคิดหลักเกี่ยวกับสายน้ำเช่นกัน โดยอาศัยผลสำเร็จจากการฟื้นฟูลำธารซื่อหัวเป็นพื้นฐาน และใช้ภูมิทัศน์ริมฝั่งน้ำเป็นแกนหลักในการออกแบบสวน

สวนแห่งนี้มีจุดชมวิว 10 แห่ง เช่น เขื่อนเก่ากับลำธารปัจจุบัน การย้อนรอยต้นกำเนิดแม่น้ำตงเจิ้น การสำรวจพื้นที่ชุ่มน้ำ พื้นที่ว่ายน้ำธรรมชาติ และทางเดินยกระดับท่ามกลางป่าไม้ นอกจากนี้ ยังมีลานบริเวณเขื่อนขั้นบันไดรูปเกล็ดปลา ทางเดินริมลำธารสีรุ้งระยะทาง 4.3 กิโลเมตร ลานพักผ่อนริมลำธารในหุบเขา และพื้นที่ว่ายน้ำธรรมชาติ พื้นที่เหล่านี้รองรับกิจกรรมพักผ่อนสำหรับคนทุกวัย ทั้งการพาเด็กเล่นน้ำ เดินเล่นชมวิว ตั้งแคมป์ พักผ่อน ออกกำลังกาย และเรียนรู้ธรรมชาติ

หากเดินตามลำธารซื่อหัวลงไปทางปลายน้ำ จะพบสวนสาธารณะโซ่วซี ซึ่งเป็นพื้นที่สีเขียวใจกลางเมืองผูเถียน สวนแห่งนี้มีแนวคิดการออกแบบที่ผสานสายน้ำใส เกาะสีเขียว สะพานโบราณ ลิ้นจี่สีแดง ทุ่งนา และหมู่บ้านเข้าด้วยกัน พร้อมกิจกรรมทางน้ำรูปแบบใหม่มากมาย

ในช่วงกลางวัน นักท่องเที่ยวสามารถขับเรือยอชต์หรือเจ็ตสกีเที่ยวชมลำน้ำได้ ส่วนในช่วงกลางคืนมีบริการแพไม้ไผ่ในรูปแบบ “รถโดยสารทางน้ำ” เปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวสัมผัสแสงสีริมฝั่งน้ำอย่างใกล้ชิด พร้อมย้อนรอยประวัติศาสตร์กว่าพันปีของผูเถียน ผ่านการนำเสนอเรื่องราวทางวัฒนธรรมในรูปแบบเสมือนจริงและมีมิติ

ประชาชนหลายคนที่ได้ทดลองกิจกรรมใกล้ชิดสายน้ำกล่าวว่า กิจกรรมทางน้ำที่หลากหลายขึ้นทำให้พวกเขาหันมาใส่ใจสิ่งแวดล้อมรอบตัวมากกว่าเดิม

นายเหยา ชาวเมืองผูเถียน กล่าวว่า “เมื่อก่อนผมมองว่าแม่น้ำและทะเลสาบในเมืองมีไว้เป็นเพียงทิวทัศน์ แต่ตอนนี้ตระหนักแล้วว่าความสะอาดของแหล่งน้ำเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันของเราอย่างใกล้ชิด จึงหันมาสังเกตและช่วยกันดูแลรักษามากขึ้น”

ฝายกั้นน้ำซื่อหัว (ภาพจากกลุ่มบริษัทสวนสาธารณะเมืองผูเถียน)

นับตั้งแต่ปี 2022 ผูเถียนได้ดำเนินโครงการปรับปรุงตลิ่งเชิงนิเวศ ขุดลอกลำน้ำ เชื่อมต่อทางเดิน ปรับปรุงสะพาน ก่อสร้างท่าเรือ และยกระดับสภาพแวดล้อมริมฝั่งน้ำ เพื่อฟื้นคืนเอกลักษณ์ของเมืองแห่งสายน้ำที่ลำน้ำเชื่อมถึงกัน ภูมิทัศน์ต่อเนื่องกัน และเอื้อต่อการเดินทางและท่องเที่ยว

มรดกทางวัฒนธรรมและวิถีชีวิตที่เชื่อมโยงกันด้วยสายน้ำได้กลายเป็น “กุญแจทองคำ” ที่ช่วยเปิดมิติใหม่ของเสน่ห์เมือง และกระตุ้นความคึกคักด้านการท่องเที่ยวและวัฒนธรรมของชุมชนเมืองและหมู่บ้านตลอดแนวลำน้ำ

จากการจัดการแม่น้ำมู่หลานซีเมื่อกว่าพันปีก่อน ซึ่งมุ่งป้องกันน้ำเค็มและกักเก็บน้ำจืด มาจนถึงการคืนสายน้ำให้ประชาชนใช้เป็นพื้นที่พักผ่อนในปัจจุบัน เรื่องราวของชาวผูเถียนที่ตั้งถิ่นฐานและสร้างความเจริญรุ่งเรืองริมสายน้ำยังคงดำเนินต่อไปไม่สิ้นสุด

ผู้คนเล่นน้ำ พักผ่อนริมฝั่ง และตั้งแคมป์ท่ามกลางธรรมชาติ ขณะที่ผลของการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมค่อย ๆ ซึมซับเข้าสู่วิถีชีวิตของผู้คน และจะดำเนินต่อไปอย่างยั่งยืนดุจสายน้ำที่ไหลไม่ขาดสาย

(ผู้สื่อข่าว People's Daily Online หลิน อิ๋ง, เฉิน อันข่าย, สื่อ หลู่เจี๋ย และหง ฮ่าวหยาง ร่วมเก็บข้อมูลและเรียบเรียงข่าว )

(บรรณาธิการ: เจียง เหว่ยหาง, หลิว ชิง)

ที่มา People's Daily Online