ผิงเหยา เมืองโบราณพันปี กับการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมท่ามกลางวิถีชีวิตผู้คน

เมืองโบราณผิงเหยาโดดเด่นด้วยอาคารอิฐสีเทาและหลังคากระเบื้องสีเข้มที่เรียงรายอยู่ภายในกำแพงเมืองดินอัดเก่าแก่ ถนนปูหินที่ผ่านกาลเวลามายาวนานเชื่อมต่อบ้านเรือนและร้านค้าที่ผู้คนยังคงดำเนินชีวิตและประกอบกิจการตามปกติ ในฐานะหนึ่งในเมืองโบราณของจีนที่ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมทั้งเมือง ผิงเหยามีประวัติศาสตร์ยาวนานกว่า 2,800 ปี และไม่ได้เป็นเพียงพิพิธภัณฑ์ที่เก็บรักษาอดีตไว้เท่านั้น แต่ยังเป็นชุมชนโบราณที่มีผู้คนอาศัยและดำเนินชีวิตอย่างต่อเนื่อง

ภาพมุมสูงของเมืองโบราณผิงเหยา (ภาพโดย หวังฟาน ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
ท่ามกลางความท้าทายด้านการอนุรักษ์โบราณสถานและโอกาสในการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม อำเภอผิงเหยา เมืองจิ้นจง มณฑลซานซี ยึดแนวทางการสืบทอดมรดกทางวัฒนธรรมควบคู่กับการอนุรักษ์ และส่งเสริมการใช้ประโยชน์จากโบราณสถานอย่างเหมาะสม เพื่อเป็นต้นแบบการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์จากมรดกทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม
“พื้นที่อนุรักษ์ แหล่งท่องเที่ยว และชุมชน เป็นสามพื้นที่ที่รวมอยู่ในบริเวณเดียวกัน โดยมีทั้งโบราณสถาน อาคารเก่าแก่ บ้านเรือนประชาชน และร้านค้าตั้งอยู่สลับกัน” ภายในเมืองโบราณผิงเหยามีทั้งบ้านเก่าและบ้านที่ได้รับการปรับปรุงใหม่ รวมถึงอาคารที่เป็นกรรมสิทธิ์ของรัฐและเอกชนซึ่งตั้งอยู่กระจัดกระจาย ทำให้โครงสร้างกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินมีความซับซ้อน การบริหารจัดการจึงต้องคำนึงถึงทั้งความปลอดภัยของโบราณสถาน การปรับปรุงคุณภาพชีวิตของประชาชน และประสบการณ์ของนักท่องเที่ยวไปพร้อมกัน
ตลอดหลายปีที่ผ่านมา ผิงเหยาเพิ่มงบประมาณด้านการอนุรักษ์โบราณสถานอย่างต่อเนื่อง โดยดำเนินโครงการซ่อมแซมและบูรณะอาคารโบราณที่มีความเสี่ยงตามแผนงานประจำปี ระหว่างปี 2021–2025 มีการลงทุนสะสมมากกว่า 100 ล้านหยวน เพื่อดำเนินโครงการอนุรักษ์โบราณสถานหลายสิบโครงการ ครอบคลุมกำแพงเมือง วัดวาอาราม และอาคารเก่าของสำนักรับฝากและโอนเงินในอดีต ตลอดจนดูแลโบราณวัตถุสถานที่เคลื่อนย้ายไม่ได้กว่า 1,000 แห่งทั่วอำเภอ โดยแบ่งระดับและประเภทการอนุรักษ์อย่างเหมาะสม นอกจากนี้ เพื่อแก้ปัญหาการขาดแคลนงบประมาณสำหรับโบราณสถานระดับอำเภอและโบราณสถานที่ยังไม่ได้รับการจัดระดับ ทางอำเภอยังจัดตั้งโครงการเงินอุดหนุนพิเศษสำหรับการซ่อมแซมบ้านเรือนเก่า โดยให้เงินสนับสนุนตามระดับความเสียหายตั้งแต่ 400–1,400 หยวนต่อตารางเมตร เพื่อกระตุ้นให้ภาคส่วนต่าง ๆ ในสังคมเข้ามามีส่วนร่วมในการอนุรักษ์และบูรณะบ้านโบราณ ส่งผลให้ลานบ้านเก่าแก่จำนวนมากได้รับการฟื้นฟูและกลับมาใช้งานได้อีกครั้ง

นักท่องเที่ยวถ่ายภาพเป็นที่ระลึกภายในบ้านโบราณตระกูลจี้ (ภาพโดย หวังฟาน ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
บ้านโบราณตระกูลจี้บนถนนจ้านหม่าเต้า เป็นอาคารขนาดใหญ่ที่ประกอบด้วยลานบ้าน 4 ชั้นต่อเนื่องกันและพื้นที่ 5 ส่วน โดยยังคงเอกลักษณ์ทางสถาปัตยกรรมสมัยราชวงศ์หยวน ภายในลานบ้านมีฉากกั้นไม้แกะสลักลวดลายกวางเหยียบดอกบัวที่ยังคงเห็นรายละเอียดได้อย่างชัดเจน พร้อมโคมไฟสีแดงที่แขวนอยู่ใต้ชายคาอาคารอิฐสีเทาและโครงสร้างไม้
“นี่คือพื้นถนนเดิมของเมืองโบราณ ในอดีตเกิดน้ำท่วมใหญ่ทำให้ระดับพื้นดินสูงขึ้น จนถนนสายเก่าถูกฝังอยู่ใต้ดิน” จ้าวหยวนหาว ผู้รับผิดชอบบ้านโบราณแห่งนี้ กล่าวขณะชี้ไปยังพื้นดินระดับต่ำที่มีรั้วกั้นล้อมรอบ พร้อมแสดงให้เห็นอิฐปูพื้นเก่าที่ผ่านกาลเวลามายาวนาน โดยบ้านโบราณของพ่อค้าชาวซานซีแห่งนี้เริ่มดำเนินการบูรณะในฤดูใบไม้ร่วงปี 2019 ใช้เวลาเกือบ 2 ปี และใช้งบประมาณมากกว่า 4 ล้านหยวน
จ้าวหยวนหาวอธิบายรายละเอียดการบูรณะว่า ผนังอาคารได้รับการซ่อมแซมด้วยเทคนิคการรื้อเฉพาะส่วนที่ชำรุดแล้วก่อเสริมใหม่ ส่วนประตูและหน้าต่างโครงสร้างไม้ใช้วิธีต่อเติมชิ้นส่วนที่เสียหาย ขณะที่หลังคาได้รับการฟื้นฟูด้วยเทคนิคมุงกระเบื้องและใช้ดินแบบดั้งเดิม โดยยึดหลักเก็บรักษาชิ้นส่วนอาคารเดิมที่ยังสามารถใช้งานได้ และไม่เปลี่ยนทดแทนโดยไม่จำเป็น ปัจจุบันบ้านโบราณแห่งนี้เปิดให้ประชาชนเข้าชมฟรี ภายในมีตู้กระจกจัดแสดงบันทึกลำดับวงศ์ตระกูลจี้และเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันสมัยก่อน ส่วนบริเวณลานด้านหลังมีไหหมักน้ำส้มสายชูแบบดั้งเดิม
ในช่วงฤดูกาลท่องเที่ยว บ้านโบราณแห่งนี้มีนักท่องเที่ยวเดินทางมาถ่ายภาพอย่างต่อเนื่อง โดยบางวันรองรับนักท่องเที่ยวได้มากถึง 400–500 คน บ้านเก่าแห่งนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงโบราณสถานที่ถูกเก็บรักษาไว้ แต่กลายเป็นตัวอย่างของการอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมควบคู่กับการดำเนินกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่ส่งเสริมซึ่งกันและกัน

นักท่องเที่ยวเยี่ยมชมนิทรรศการวัฒนธรรมน้ำส้มสายชูภายในบ้านโบราณตระกูลจี้ เมืองโบราณผิงเหยา (ภาพโดย หวังฟาน ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
การอนุรักษ์กำแพงเมืองโบราณที่มีความยาว 6.2 กิโลเมตร ถือเป็นภารกิจสำคัญอันดับต้น ๆ ของการดูแลเมืองโบราณผิงเหยา เส้าซ่วย ผู้รับผิดชอบด้านเทคนิคการบูรณะกำแพงเมือง กล่าวว่า “ทุกปีหลังเทศกาลเช็งเม้ง เมื่ออุณหภูมิเปลี่ยนแปลง กำแพงเมืองและพื้นปูบนสันกำแพงมักเกิดรอยแตกร้าว เราจึงต้องซ่อมแซมให้แล้วเสร็จก่อนฤดูฝนจะมาถึงในเดือนพฤษภาคม” เขาอธิบายพร้อมสาธิตวิธีซ่อมแซมกำแพงด้วยเทคนิคการอัดดิน โดยการบูรณะต้องยึดหลักการใช้วัสดุ กรรมวิธี โครงสร้าง และรูปแบบดั้งเดิมอย่างเคร่งครัด รวมถึงรักษาสัดส่วนส่วนผสมของดินอัดให้ตรงตามวิธีการก่อสร้างในอดีต
เวลา 08.00 น. เจ้าหน้าที่ดูแลรักษาจากศูนย์บริการอนุรักษ์กำแพงเมืองอำเภอผิงเหยาเริ่มปฏิบัติงานตรวจตราบนหอประตูเมืองอิ๋งซวิน โดยเดินตรวจสอบกำแพง โครงสร้างไม้ และอุปกรณ์ป้องกันอัคคีภัยอย่างละเอียด เพื่อค้นหาความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้น จางจื้อจิ้น ผู้อำนวยการศูนย์ฯ เปิดเผยว่า การดูแลกำแพงเมืองโบราณใช้ระบบลาดตระเวนตรวจสอบเป็นประจำตลอดทั้งปีโดยไม่มีวันหยุด ศูนย์ฯ แบ่งเจ้าหน้าที่ดูแลรักษา 44 คนออกเป็น 4 เส้นทางตรวจตรา เพื่อให้ครอบคลุมพื้นที่ตลอด 24 ชั่วโมง โดยเฉพาะเส้นทางด้านใต้ที่มีความยาวกว่า 1,700 เมตร เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบพื้นที่รับผิดชอบให้ครบหนึ่งรอบทุก 2 ชั่วโมง และปฏิบัติหน้าที่อย่างต่อเนื่องทั้งกลางวันและกลางคืน
นอกเหนือจากการตรวจตราประจำวัน ศูนย์ฯ ยังจัดให้มีการสำรวจความเสี่ยงทั่วพื้นที่เป็นกรณีพิเศษปีละ 2 ครั้ง ในเดือนมีนาคมและพฤศจิกายน เพื่อสร้างระบบป้องกันสองระดับ ได้แก่ การตรวจสอบประจำวันและการสำรวจความเสี่ยงเฉพาะด้าน ขณะเดียวกัน คณะผู้บริหารของศูนย์ฯ ต้องลงพื้นที่ตรวจสอบไม่น้อยกว่าสัปดาห์ละ 2 ครั้ง โดยเมื่อพบปัญหา เช่น รอยแตกร้าวของกำแพงหรือน้ำรั่วซึมผ่านพื้นปูบนสันกำแพง จะต้องตรวจพบ บันทึกข้อมูล และรายงานทันที เพื่อเสริมสร้างความปลอดภัยของกำแพงเมืองโบราณผ่านการดูแลรักษาอย่างต่อเนื่องและละเอียดรอบคอบ

นักท่องเที่ยวเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์สำนักการเงินเสียถงชิ่ง (ภาพโดย หวังฟาน ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
การปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานช่วยเสริมรากฐานสำคัญให้กับการอนุรักษ์เมืองโบราณควบคู่กับการดำรงชีวิตของชุมชน โดยโครงการปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานเมืองโบราณผิงเหยา ซึ่งใช้เวลาดำเนินการ 4 ปี และใช้งบลงทุนรวม 1,390 ล้านหยวน ได้ก่อสร้างแล้วเสร็จ ครอบคลุมการปรับปรุงระบบระบายน้ำฝนและน้ำเสีย ระบบไฟฟ้า การสื่อสาร ก๊าซ และระบบท่อสำหรับการป้องกันอัคคีภัย บนถนนและตรอกซอยรวม 121 สาย
ปัจจุบัน ถนนภายในเมืองโบราณผิงเหยายังคงปูด้วยแผ่นหินเก่าแก่เช่นเดิม แต่ระบบสาธารณูปโภคใต้ดินได้รับการปรับปรุงใหม่ ช่วยแก้ไขความเสี่ยงด้านความปลอดภัยจากระบบระบายน้ำฝนและน้ำเสียที่ใช้ร่วมกัน รวมถึงสายสาธารณูปโภคที่ติดตั้งอย่างไม่เป็นระเบียบ อีกทั้งยังทำให้เครือข่าย 5G ครอบคลุมพื้นที่เมืองโบราณทั้งหมด เพื่อรองรับการพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมดิจิทัลและเศรษฐกิจยามค่ำคืน
นอกเหนือจากการอนุรักษ์ด้วยวิธีดั้งเดิม เทคโนโลยีดิจิทัลยังช่วยเปิดมิติใหม่ในการนำเสนอเรื่องราวของเมืองโบราณอายุนับพันปีแห่งนี้ โดยผู้เข้าชมสามารถสวมอุปกรณ์ XR เพื่อสัมผัสบรรยากาศการก่อสร้างเมืองในอดีตผ่านเทคโนโลยีเสมือนจริง ภายในศูนย์ประสบการณ์ “หนึ่งภาพพันปี ตามหาความฝันแห่งผิงเหยา” นักท่องเที่ยวสามารถยืนอยู่บนถนนจริงของเมืองโบราณ พร้อมสัมผัสภาพและเสียงจำลองเหตุการณ์ทางประวัติศาสตร์ ทั้งการก่อสร้างกำแพงเมืองและการเดินทางคุ้มกันขบวนสินค้าของพ่อค้าชาวซานซี เริ่นจื้อเหว่ย ผู้จัดการโครงการ เปิดเผยว่า นับตั้งแต่เปิดให้บริการเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม มีผู้เข้าร่วมกิจกรรมเฉลี่ยเกือบ 300 คนครั้งต่อวัน

นักท่องเที่ยวสวมอุปกรณ์ XR เพื่อสัมผัสประสบการณ์เสมือนจริงเกี่ยวกับประวัติศาสตร์พันปีของเมืองโบราณผิงเหยา (ภาพโดย หวังฟาน ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
จากการอนุรักษ์โบราณสถานแบบดั้งเดิมสู่การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่เน้นประสบการณ์เสมือนจริง ผิงเหยากำลังผลักดันการท่องเที่ยวให้เปลี่ยนจาก “เศรษฐกิจรายได้จากบัตรเข้าชม” ไปสู่ “เศรษฐกิจที่ขับเคลื่อนด้วยอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว” นอกเหนือจากการแสดง หวนพบผิงเหยาอีกครั้ง ที่ยังคงได้รับความนิยมแล้ว ยังมีละครการเงินอิงประวัติศาสตร์เรื่อง เรื่องราวสำนักการเงินผิงเหยา ซึ่งจัดแสดงภายในอาคารเดิมของสำนักการเงินเสียถงชิ่ง โดยใช้ลานบ้านโบราณที่เคยเป็นสถานที่เกิดเหตุการณ์จริงเป็นเวทีการแสดง ถ่ายทอดประวัติศาสตร์ของสำนักการเงินเสียถงชิ่งตั้งแต่การก่อตั้ง ความรุ่งเรือง จนถึงความเสื่อมถอย พร้อมสะท้อนจิตสำนึกความรับผิดชอบต่อชาติและประชาชนผ่านแนวคิด “ใช้ทรัพย์สินจากคลังแห่งเดียวเพื่อช่วยให้ผู้คนนับหมื่นได้เริ่มต้นชีวิตใหม่”
นักท่องเที่ยวสามารถเยี่ยมชมอาคารเก่าของสำนักการเงินในช่วงกลางวัน เพื่อเรียนรู้มรดกทางประวัติศาสตร์ของพ่อค้าชาวซานซี ก่อนเข้าชมการแสดงภายในลานบ้านโบราณในช่วงค่ำ ทำให้เข้าใจจิตวิญญาณของสำนักการเงินที่ยึดหลัก “ร่วมแรงร่วมใจ เพื่อความยินดีร่วมกันของทุกคน” นับตั้งแต่เริ่มเปิดการแสดง ละครเรื่องนี้จัดแสดงไปแล้ว 330 รอบ และต้อนรับผู้ชมมากกว่า 70,000 คนครั้ง รูปแบบการนำโบราณสถานจริงมาใช้ถ่ายทอดเรื่องราวและคุณค่าทางประวัติศาสตร์ดังกล่าว กลายเป็นโครงการต้นแบบของการบูรณาการวัฒนธรรมกับการท่องเที่ยวในผิงเหยา และช่วยยกระดับการท่องเที่ยวจากการเยี่ยมชมโบราณสถานทั่วไปสู่การเรียนรู้วัฒนธรรมอย่างลึกซึ้ง
ขณะเดียวกัน การจัดกิจกรรมปฏิสัมพันธ์กับตัวละคร NPC ในสถานที่จริงได้เปลี่ยนถนนและตรอกซอยของเมืองโบราณให้กลายเป็นพื้นที่การแสดงที่มีชีวิตชีวา อีกทั้งยังนำมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ เช่น เครื่องเขินทาสีแบบดั้งเดิม เนื้อวัวผิงเหยา และน้ำส้มสายชูทำมือ มาพัฒนาเป็นกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงการเรียนรู้ที่ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง นอกจากนี้ ยังมีการจัดเทศกาล งานแสดงสินค้า และกิจกรรมดนตรีร่วมสมัยอย่างต่อเนื่อง เพื่อสร้างรูปแบบการท่องเที่ยวและโอกาสการบริโภคใหม่ ๆ พร้อมเติมความทันสมัยให้กับวัฒนธรรมดั้งเดิม
เมืองโบราณอายุนับพันปีแห่งนี้ไม่เพียงต้องรักษารากฐานทางประวัติศาสตร์ไว้เท่านั้น แต่ยังต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตในยุคปัจจุบัน ผิงเหยาจึงมุ่งสร้างความสมดุลระหว่างการอนุรักษ์โบราณสถาน การปรับปรุงสภาพแวดล้อมที่อยู่อาศัย และการพัฒนากิจกรรมทางเศรษฐกิจรูปแบบใหม่ เพื่อให้มรดกทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่าเป็นสิ่งที่ผู้คนสามารถมองเห็น สัมผัส และเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริงได้
(ผู้สื่อข่าว People's Daily Online จางถิงถิง)
(บรรณาธิการ: หมาลู่, ซางลี่ย่วน)
ที่มา People's Daily Online



ความคิดเห็น