หมู่บ้านโบราณจงเมี่ยว พลิกโฉมมรดกวัฒนธรรมสู่แหล่งท่องเที่ยวสร้างสรรค์


ถนนและตรอกซอยภายในหมู่บ้านจงเมี่ยว (ภาพโดย อู่เซี่ยว ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
“ธูปของเราใช้วัตถุดิบหลักจากเปลือกต้นเอล์มและจิงเถียว...” สิงซูเหวิน ชาวหมู่บ้านจงเมี่ยว ตำบลเสินหนง เมืองเกาผิง นครจิ้นเฉิง มณฑลซานซี และภรรยา นั่งอยู่บนม้านั่งยาวภายในบ้านเก่าของครอบครัว พร้อมสาธิตวิธีทำธูปผ่านกล้องโทรศัพท์มือถือ ทั้งสองนำผงวัตถุดิบสีน้ำตาลอ่อนมาผสมน้ำ ก่อนใช้มือนวดและปั้นจนขึ้นรูป เป็นการเผยแพร่ภูมิปัญญาการทำธูปที่สืบทอดมายาวนานนับพันปีผ่านช่องทางออนไลน์ให้ผู้คนทั่วประเทศได้รับชม
ภายในลานบ้าน ธูปที่เพิ่งปั้นเสร็จถูกจัดเรียงอย่างเป็นระเบียบบนกระด้งไม้ไผ่เพื่อตากแดด สิงซูเหวินกล่าวว่า “หมู่บ้านของเราอยู่ไม่ไกลจากสุสานจักรพรรดิเหยียนตี้ ตั้งแต่จำความได้ ครอบครัวก็ทำธูปกันมาตลอด” โดยในอดีตผลิตเพียงธูปจากจิงเถียว แต่ปัจจุบันมีทั้งธูปจากไม้สนไป๋หยาและธูปหอมชนิดต่าง ๆ เพิ่มขึ้น เขากล่าวว่า “สีสันเปลี่ยนไป ชนิดของธูปก็หลากหลายขึ้น และยังนำไปใช้ประโยชน์ได้มากขึ้นด้วย”
บ้านของสิงซูเหวินตั้งอยู่บริเวณทางเข้าหมู่บ้าน ในอดีตการทำธูปเป็นเพียงอาชีพเลี้ยงชีพของครอบครัว แต่ปัจจุบัน หลังจากหมู่บ้านโบราณได้รับการปรับปรุงและพัฒนา นักท่องเที่ยวก็เริ่มเดินทางเข้ามาเยี่ยมชมบ้านเก่า ทำให้ภูมิปัญญาการทำธูปกลายเป็นแหล่งสร้างรายได้ที่ชัดเจน
หมู่บ้านจงเมี่ยวได้รับการตั้งชื่อตามวัดจงเมี่ยวโบราณ ซึ่งเป็นโบราณสถานที่ได้รับการคุ้มครองระดับชาติ หมู่บ้านแห่งนี้ได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นหมู่บ้านดั้งเดิมของจีนรุ่นที่ 5 และยังคงมีอาคารโบราณสมัยราชวงศ์หมิงและราชวงศ์ชิงหลงเหลืออยู่ 44 แห่ง อย่างไรก็ตาม เช่นเดียวกับหมู่บ้านอื่น ๆ ที่ขาดอุตสาหกรรมรองรับ ประชากรในหมู่บ้านจงเมี่ยวทยอยย้ายออกไปทำงานต่างถิ่น โดยเฉพาะคนหนุ่มสาว จนช่วงหนึ่งจำนวนประชากรที่อาศัยอยู่จริงลดลงเหลือไม่ถึงครึ่งหนึ่งของจำนวนประชากรตามทะเบียนบ้าน แม้จะมีโบราณสถานระดับชาติซึ่งเป็นทรัพยากรที่มีคุณค่า แต่หมู่บ้านกลับประสบปัญหาประชากรลดลงและบ้านเรือนถูกปล่อยทิ้งร้าง
เพื่อเปลี่ยนทรัพยากรทางวัฒนธรรมที่ยังไม่ได้ใช้ประโยชน์ให้เป็นแรงขับเคลื่อนการพัฒนา ในปี 2024 เมืองเกาผิงได้ดำเนินงานภายใต้แนวคิด “ให้ความสำคัญกับการอนุรักษ์เป็นอันดับแรก และให้ความสำคัญกับการสืบทอดมรดกทางวัฒนธรรม” โดยอาศัยจุดแข็งด้านอาคารโบราณสมัยราชวงศ์หมิงและชิงที่กระจุกตัวอยู่ในพื้นที่ พร้อมส่งเสริมความร่วมมือระหว่างหมู่บ้านกับภาคธุรกิจ เพื่อวางแผนบูรณะและพัฒนาพื้นที่ตามแนวคิด “หนึ่งวัด หนึ่งหอ แปดโรงงาน สามสิบหกลานบ้าน” โดยจัดให้มีกิจกรรมท่องเที่ยวเชิงการศึกษา การสัมผัสวิถีชีวิตและอาหารพื้นเมือง ตลอดจนกิจกรรมพักผ่อนหย่อนใจ
จางซินซิน วิทยากรนำชม กล่าวขณะเดินไปตามถนนปูหินว่า “ทางเดินเล็ก ๆ ที่เรากำลังเดินอยู่นี้ เคยเป็นตลาดที่คึกคักในสมัยราชวงศ์หมิงและชิง ลองดูโรงหีบน้ำมันและโรงหมักน้ำส้มสายชูสองข้างทางสิ สถานที่เหล่านี้มีอยู่จริงในสมัยนั้น” ภายใต้แนวคิด “จงเมี่ยว หมู่บ้านแห่งกลิ่นหอมโบราณ” พื้นที่ “แปดโรงงาน” จัดแสดงภูมิปัญญาดั้งเดิม 8 ประเภท เช่น การทำธูป การหมักน้ำส้มสายชู และการสกัดน้ำมัน ส่วนพื้นที่ “สามสิบหกลานบ้าน” แบ่งตามลักษณะการใช้งานเป็นเขตการเรียนรู้และฝึกประสบการณ์ เขตอาหารและที่พักแบบโฮมสเตย์ และเขตพักผ่อนหย่อนใจ โดยแต่ละพื้นที่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว

ในช่วงเทศกาลต่าง ๆ มีการจัดแสดงศิลปวัฒนธรรมพื้นบ้านภายในแหล่งท่องเที่ยว ดึงดูดให้นักท่องเที่ยวหยุดชมการแสดง (ภาพโดย หน่วยงานที่ให้สัมภาษณ์)
ภายในโรงทำกระดาษมีกลิ่นหอมอ่อน ๆ จากกิ่งต้นหม่อน หวังจื้อหนิง ผู้สืบทอดภูมิปัญญาการทำกระดาษจากเปลือกต้นหม่อน กำลังสาธิตขั้นตอนการผลิต พร้อมอธิบายประวัติความเป็นมาให้นักท่องเที่ยวที่เข้าร่วมกิจกรรมฟังว่า “กระดาษชนิดนี้มีเส้นใยยาวและเหนียวทนทาน ในอดีตเคยเป็นเครื่องบรรณาการถวายราชสำนัก และปัจจุบันยังเป็นวัสดุสำคัญที่ขาดไม่ได้ในการบูรณะหนังสือโบราณ สามารถพับได้ถึง 3,000 ครั้งโดยไม่ฉีกขาด” จากนั้นเขายกแผ่นเยื่อกระดาษเปียกขึ้นจากอ่างน้ำแล้วสะบัดเบา ๆ จนเห็นเป็นแผ่นกระดาษสีขาว พร้อมอธิบายว่า “การผลิตกระดาษจากเปลือกต้นหม่อนหนึ่งแผ่นต้องผ่านกระบวนการหลัก 36 ขั้นตอน และขั้นตอนย่อย 72 ขั้นตอน รวมถึงการนึ่งสามครั้งและต้มสามครั้ง ใช้เวลาเกือบหนึ่งปี จึงได้กระดาษที่นุ่มเหนียว สะอาด ขาว และทนต่อแมลงกัดกิน ด้วยเหตุนี้คนโบราณจึงกล่าวว่า ‘กระดาษดีหนึ่งแผ่นสามารถเก็บรักษาได้นับพันปี”
“หากกล่าวถึงความงดงามแห่งเจียงหนาน ต้องยกให้ผ้าปักซูโจว แต่หากกล่าวถึงผืนผ้าที่งดงามสำหรับเครื่องแต่งกาย ต้องยกให้ผ้าไหมลู่โจว” หลังจากฟังคำอธิบายของจางซินซิน ผู้สื่อข่าวได้เดินเข้าไปในโรงทอผ้า ซึ่งมีผ้าไหมลู่โจวผืนหนึ่งที่มีสีสันและความมันวาวโดดเด่นจัดแสดงอยู่ ผ้าไหมลู่โจวเป็นมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ระดับชาติ และได้รับการยกย่องให้เป็นหนึ่งในสามผ้าไหมชั้นเลิศของจีน ร่วมกับผ้าไหมหางโจวและผ้าไหมเสฉวน โดยในภาพวาดโบราณ ชิงหมิงซ่างเหอถู หรือ เทศกาลเช็งเม้งริมแม่น้ำ หากขยายภาพขึ้น 30 เท่า จะพบร้านจำหน่ายผ้าไหมลู่โจวตั้งอยู่บริเวณหัวสะพานหงเฉียวเหนือแม่น้ำเปี้ยนเหอในเมืองตงจิง จางซินซินกล่าวว่า ตามประเพณีท้องถิ่นของเมืองเกาผิง เมื่อบุตรสาวแต่งงาน ครอบครัวจะจัดเตรียมผ้าห่มเจ้าสาวผืนใหม่ เพื่อสื่อถึงความเป็นสิริมงคลตามความเชื่อเรื่องมังกรและหงส์ ปัจจุบันนักท่องเที่ยวบางส่วนเลือกซื้อผ้าไหมกลับไปตัดเย็บเป็นเสื้อผ้า เพื่อสวมใส่ความหมายแห่งความเป็นสิริมงคลดังกล่าว

เครื่องแต่งกายสำหรับการแสดงอุปรากรซ่างตั่งปังจื่อที่จัดแสดงภายในลานบ้านแห่งหนึ่งในหมู่บ้านจงเมี่ยว (ภาพโดย อู่เซี่ยว ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
ผู้สื่อข่าวเดินเยี่ยมชมโรงงานหัตถกรรมและลานบ้านต่าง ๆ ภายในหมู่บ้าน โดยในโรงทำธูปมีการจุดธูปแบบโบราณที่ผลิตจากจิงเถียวและเปลือกต้นเอล์ม ส่วนโรงหมักน้ำส้มสายชูมีไหดินเผาที่ใช้หมักน้ำส้มสายชูจนได้กลิ่นหอมเฉพาะตัว นักท่องเที่ยวยังสามารถทดลองชิมน้ำส้มสายชูหมักบ่ม และเรียนรู้เรื่องราวการสืบทอดกรรมวิธีการผลิตแบบดั้งเดิมได้อีกด้วย
จางซินซินกล่าวว่า “เมื่อก่อนหมู่บ้านมีเพียงอาคารโบราณที่ถูกปล่อยทิ้งว่าง แต่ปัจจุบันบ้านเก่าเหล่านี้ถูกนำกลับมาใช้ประโยชน์ และมีการนำเสนอเรื่องราวอย่างมีชีวิตชีวา” คำกล่าวดังกล่าวสะท้อนถึงการเปลี่ยนแปลงของหมู่บ้านโบราณแห่งนี้

นักเรียนที่เข้าร่วมกิจกรรมทัศนศึกษาเชิงการเรียนรู้กำลังทดลองทำภาพพิมพ์ถูจากแม่พิมพ์ (ภาพโดย ซูเสี่ยวย่า)
เกาไห่เฟย ผู้รับผิดชอบแหล่งท่องเที่ยวหมู่บ้านจงเมี่ยว เปิดเผยว่า ในปี 2025 แหล่งท่องเที่ยวแห่งนี้ต้อนรับนักท่องเที่ยวมากกว่า 200,000 คนครั้ง โดยกล่าวว่า “จากเดิมที่เคยเป็นหมู่บ้านร้าง ปัจจุบันได้กลายเป็นหมู่บ้านวัฒนธรรม ทุกโรงงานหัตถกรรมมีมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ และทุกลานบ้านมีกิจกรรมทางเศรษฐกิจ” ส่งผลให้รายได้ของเศรษฐกิจส่วนรวมของหมู่บ้านเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ไม่เพียงสร้างโอกาสการจ้างงานให้ชาวบ้านในพื้นที่ แต่ยังส่งเสริมให้ประชาชนจากหมู่บ้านใกล้เคียงประกอบธุรกิจร้านอาหารอีกด้วย
เครื่องปั้นดินเผาสีดำ ผ้าไหมลู่โจว และกระดาษจากเปลือกต้นหม่อน ซึ่งเดิมเป็นงานหัตถกรรมล้ำค่าที่ไม่ค่อยเป็นที่รู้จัก ปัจจุบันได้รับการนำเสนอให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสอย่างใกล้ชิดภายในหมู่บ้านจงเมี่ยว ช่วยขยายช่องทางการจำหน่าย และต่อยอดเป็นผลิตภัณฑ์สร้างสรรค์ทางวัฒนธรรมที่นักท่องเที่ยวสามารถซื้อกลับไปเป็นของฝากภายใต้ชื่อ “ของขวัญจากเกาผิง” ทำให้ผู้มาเยือนได้สัมผัสกับหมู่บ้านโบราณที่ยังคงมีชีวิตชีวา
(ผู้สื่อข่าว People's Daily Online อู่เซี่ยว)
(บรรณาธิการ: ต้วนซือฉี, ซางลี่ย่วน)
ที่มา People's Daily Online



ความคิดเห็น