ชิงไห่ฟื้นฟูต้นน้ำแยงซี ย้ายชุมชนเพื่ออนุรักษ์ธรรมชาติ พร้อมสร้างรายได้เพิ่ม 19 เท่า


หมู่บ้านฉางเจียงหยวนในปัจจุบัน (ภาพโดย กู้เฝ่ยเฟย ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
หมู่บ้านฉางเจียงหยวน หรือหมู่บ้านต้นน้ำแยงซี ในเมืองเก๋อเอ่อร์มู่ มณฑลชิงไห่ ทางตะวันตกเฉียงเหนือของจีน เป็นตัวอย่างของการฟื้นฟูระบบนิเวศควบคู่กับการพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชน หลังชาวบ้านกว่า 400 คนย้ายออกจากพื้นที่ทุ่งหญ้าบนที่ราบสูง เพื่อช่วยอนุรักษ์ระบบนิเวศบริเวณต้นน้ำแม่น้ำแยงซี
ย้อนกลับไปในปี 2004 ครอบครัวผู้เลี้ยงสัตว์จำนวน 128 ครัวเรือน รวม 407 คน ได้ย้ายออกจากพื้นที่ริมแม่น้ำถัวถัว บริเวณเทือกเขาถังกู่ลา ซึ่งตั้งอยู่ที่ระดับความสูงเฉลี่ยประมาณ 4,700 เมตรจากระดับน้ำทะเล เนื่องจากทุ่งหญ้าธรรมชาติเสื่อมโทรมอย่างต่อเนื่อง และประสบปัญหาการแพร่ระบาดของสัตว์ฟันแทะที่ส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศ
ชาวบ้านเดินทางตามทางหลวงหมายเลข 109 เป็นระยะทางประมาณ 420 กิโลเมตร ผ่านพื้นที่เขตอนุรักษ์ธรรมชาติเค่อเค่อซีหลี่ มาตั้งถิ่นฐานใหม่ทางตอนใต้ของเมืองเก๋อเอ่อร์มู่ ก่อนที่ชุมชนแห่งนี้จะได้รับการตั้งชื่อว่า “หมู่บ้านฉางเจียงหยวน” ในปี 2006
พื้นที่ต้นน้ำแม่น้ำแยงซีเป็นส่วนหนึ่งของเขตซานเจียงหยวน ซึ่งเป็นแหล่งต้นกำเนิดแม่น้ำสายสำคัญ 3 สายของจีน ได้แก่ แม่น้ำแยงซี แม่น้ำฮวงโห และแม่น้ำล้านช้าง
แม้การย้ายถิ่นฐานในช่วงแรกจะเป็นเรื่องยากสำหรับครอบครัวผู้เลี้ยงสัตว์ที่อาศัยอยู่บนทุ่งหญ้ามาหลายชั่วอายุคน แต่การลดแรงกดดันจากกิจกรรมปศุสัตว์ช่วยเปิดโอกาสให้ระบบนิเวศในพื้นที่ได้ฟื้นตัว
ปัจจุบัน หมู่บ้านฉางเจียงหยวนมีเจ้าหน้าที่ดูแลระบบนิเวศทุ่งหญ้า 597 คน ทำหน้าที่ลาดตระเวนและดูแลพื้นที่ห้ามเลี้ยงสัตว์กว่า 5.01 ล้านหมู่ หรือประมาณ 2.09 ล้านไร่
ผลจากมาตรการอนุรักษ์ทำให้ทุ่งหญ้าที่เคยเสื่อมโทรมค่อย ๆ ฟื้นคืนความอุดมสมบูรณ์ ขณะที่คุณภาพน้ำในแม่น้ำถัวถัวรักษามาตรฐานระดับ II หรือดีกว่าได้ต่อเนื่องหลายปี และเริ่มพบเห็นสัตว์ป่า เช่น ละมั่งทิเบตและลาป่าทิเบต ปรากฏตัวในพื้นที่บ่อยขึ้น

ขบวนรถไฟแล่นผ่านสะพานข้ามแม่น้ำถัวถัวเหอบนเส้นทางรถไฟชิงไห่–ซีจ้าง ด้านหลังซินเหวิน (ภาพโดย สวีหยวน ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
หนึ่งในผู้มีบทบาทสำคัญด้านการอนุรักษ์คือ ซินเหวิน อดีตครูที่เกษียณอายุแล้ว และเป็นอาสาสมัครดูแลแม่น้ำคนแรกของตำบลถังกู่ลาซาน
หลังเดินทางกลับไปเยี่ยมบ้านเกิดในปี 2014 เขาพบว่ามีขยะสะสมอยู่ตามริมแม่น้ำถัวถัว จึงเริ่มออกลาดตระเวนและเก็บขยะตามแนวแม่น้ำระยะทางประมาณ 7 กิโลเมตรอย่างต่อเนื่อง
แม้ต้องเผชิญกับอุณหภูมิฤดูหนาวที่อาจลดต่ำถึงลบ 30–40 องศาเซลเซียส รวมถึงสภาพอากาศรุนแรงบนที่ราบสูง แต่ตลอดระยะเวลา 9 ปี เขาขี่รถจักรยานยนต์ลาดตระเวนรวมระยะทางมากกว่า 50,000 กิโลเมตร และเก็บขยะได้มากกว่า 2 ตัน
ซินเหวินกล่าวว่า แม่น้ำถัวถัวเป็นแหล่งน้ำที่หล่อเลี้ยงชีวิตของเขามาตั้งแต่เด็ก จึงต้องการมีส่วนร่วมรักษาความสะอาดของแม่น้ำสายนี้ให้ดีที่สุด

คนงานกำลังแบ่งบรรจุเนื้อแกะพันธุ์ทิเบตจากถังกู่ลา ภายในโรงงานแปรรูปเนื้อวัวและเนื้อแกะขั้นสูง (ภาพโดย หม่าซืออวี่ ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
นอกเหนือจากการอนุรักษ์ธรรมชาติ หน่วยงานท้องถิ่นยังให้ความสำคัญกับการสร้างอาชีพและรายได้ให้แก่ประชาชนหลังย้ายถิ่นฐาน โดยใช้จุดแข็งของผลิตภัณฑ์ปศุสัตว์ท้องถิ่น ได้แก่ เนื้อจามรีถังกู่ลาและเนื้อแกะทิเบตถังกู่ลา ซึ่งได้รับการรับรองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ระดับชาติของจีน
ในปี 2020 หมู่บ้านได้จัดตั้งวิสาหกิจชุมชนและพัฒนาโรงงานแปรรูปเนื้อสัตว์มาตรฐาน เพื่อเพิ่มมูลค่าผลิตภัณฑ์และขยายช่องทางจำหน่าย
ขณะเดียวกัน การเปิดให้บริการรถไฟชิงไห่–ซีจ้างตลอดเส้นทางในปี 2006 ยังช่วยเพิ่มความสะดวกในการขนส่งผลิตภัณฑ์จากพื้นที่สูงไปจำหน่ายยังภูมิภาคอื่นของจีน
ปู้ฉวินลากา หนึ่งในผู้ประกอบการท้องถิ่น ได้จัดตั้งบริษัทพัฒนาผลิตภัณฑ์ปศุสัตว์ โดยใช้ประโยชน์จากระบบขนส่งที่สะดวกขึ้นในการกระจายสินค้าไปยังตลาดทั่วประเทศ
ผลจากการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนอย่างต่อเนื่อง ทำให้ในปี 2025 หมู่บ้านฉางเจียงหยวนมีรายได้จากเศรษฐกิจส่วนรวมของหมู่บ้านมากกว่า 1 ล้านหยวน ขณะที่รายได้สุทธิที่ประชาชนสามารถนำไปใช้จ่ายได้เฉลี่ยต่อคนอยู่ที่ 38,900 หยวนต่อปี เพิ่มขึ้นเป็น 19 เท่าเมื่อเทียบกับช่วงแรกของการย้ายถิ่นฐาน

สั่วหนานตัวเจี๋ยเล่าเรื่องราวของหมู่บ้านฉางเจียงหยวนให้เด็ก ๆ ฟัง (ภาพโดย หยางฉี่หง ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
การเปลี่ยนแปลงของหมู่บ้านยังดึงดูดคนรุ่นใหม่ให้เดินทางกลับมาทำงานในบ้านเกิด เช่น สั่วหนานหยางจี๋ หญิงสาววัย 26 ปี ซึ่งเคยทำงานอยู่ในมณฑลเจ้อเจียงหลังสำเร็จการศึกษาระดับมหาวิทยาลัย ก่อนตัดสินใจกลับมาทำงานด้านการประชาสัมพันธ์สิ่งแวดล้อมและการบริหารจัดการชุมชน
เธอยังมีส่วนร่วมจัดตั้งกลุ่มอาสาสมัครเยาวชนเพื่อดำเนินกิจกรรมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม และส่งเสริมให้คนรุ่นใหม่มีบทบาทในการพัฒนาท้องถิ่น

เด็ก ๆ ที่ย้ายจากบนภูเขาลงมาเรียนหนังสือในพื้นที่เชิงเขา (ภาพโดย หยางฉี่หง ผู้สื่อข่าว People's Daily Online)
ปัจจุบัน ชุมชนยังคงรักษาความสัมพันธ์กับพื้นที่ต้นน้ำเดิม โดยเจ้าหน้าที่ท้องถิ่นเดินทางขึ้นไปตรวจสอบสภาพแวดล้อม คุณภาพน้ำ แนวหิมะ และความสมดุลระหว่างทุ่งหญ้ากับปศุสัตว์อย่างสม่ำเสมอ
นอกจากนี้ ยังมีการฟื้นฟูกิจกรรมทางวัฒนธรรม เช่น การจัดงานแข่งม้าในพื้นที่เทือกเขาถังกู่ลาอีกครั้งหลังเว้นช่วงไปนาน 15 ปี เปิดโอกาสให้ชาวบ้านจากพื้นที่เดิมและชุมชนที่ย้ายถิ่นฐานได้กลับมาพบปะกัน
เรื่องราวของหมู่บ้านฉางเจียงหยวนสะท้อนให้เห็นว่า การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและการพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนสามารถดำเนินควบคู่กันได้ ผ่านการฟื้นฟูทุ่งหญ้าต้นน้ำ การสร้างอาชีพใหม่ และการมีส่วนร่วมของประชาชน เพื่อรักษาทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญของจีนให้คงอยู่อย่างยั่งยืน
(ผู้สื่อข่าว People's Daily Online สวีหยวน, กู้เฟ่ยเฟย, กานไห่ฉง, หยางฉี่หง)
(บรรณาธิการ: ค้วงอวี้, จางลี่ผิง)
ที่มา People's Daily Online



ความคิดเห็น